Organik Üst Toprak Hazırlama Rehberi

Kompostla tanışmam biraz mecburiyettendi. İlk yıl balkonda domates yetiştirmeye çalışıyordum ve her iki haftada bir marketten torba torba toprak, ayrı ayrı gübre taşıyordum. Üçüncü torbadan sonra "bu iş böyle olmaz" dedim. Mutfaktan çıkan kabukları, demlenmiş çay posasını çöpe atıp sonra parayla organik madde satın almak bana tuhaf gelmeye başladı. O günden beri kendi üst toprağımı kendim hazırlıyorum ve dürüst olmak gerekirse bitkilerim de bu değişimden en çok memnun olan taraf oldu.

Aşağıda anlattıklarım kitaptan okuduğum değil, birkaç mevsim boyunca deneyip yanıldığım şeyler. ev kompostu ve toprak zenginleştirme konusunu balkonda 8 metrekarelik bir alanda da uygulayabileceğinizi göstermek istiyorum.

Evde Kompostu Gerçekten Çalıştırmak

Kompost, bir yığın çöpün kendi kendine toprağa dönüşmesi değil; nem, hava ve malzeme dengesini sizin ayarladığınız yavaş bir mutfak işi. Bu üçünü tutturduğunuzda koku olmuyor, sinek olmuyor, sadece orman zeminine benzeyen tatlı bir toprak kokusu kalıyor.

Kap seçimi: balkonda ne kullandım?

İlk denemem 60 litrelik plastik bir bidonla oldu. Yan yüzeylerine matkapla 8-10 mm'lik delikler açtım, tabanına da sızan suyun çıkması için birkaç delik. Altına eski bir saksı tabağı koydum, oradan biriken koyu renkli sıvıyı seyreltip kullandım. Kapaklı olması balkonda önemliydi; hem yağmur doldurmuyor hem de görüntü rahatsız etmiyor.

Bahçeniz varsa iş daha kolay: yere temas eden, tahtadan çakılmış 1x1 metrelik bir bölme yeter. Toprakla temas ettiği için solucanlar kendiliğinden geliyor ve süreç belirgin şekilde hızlanıyor.

Yeşil ve kahverengi dengesi

En çok hata yaptığım nokta buydu. İlk yığınım sadece mutfak artığından oluşuyordu ve iki hafta içinde ekşi, ıslak, kötü kokan bir çamura döndü. Eksik olan şey kuru malzemeydi. Şimdi kabaca hacim olarak bir ölçek yeşil, iki ölçek kahverengi kuralına uyuyorum.

Kesinlikle atmadıklarım: et ve kemik, süt ürünleri, kızartma yağı, pişmiş yağlı yemekler, kedi-köpek dışkısı ve hastalıklı bitki artıkları. Bunlar hem koku hem de haşere davetiyesi. Hastalıklı yaprakları ayrı değerlendirmek, bahçede hastalık döngüsünü kırmak açısından da önemli.

Nem, hava ve bitirme testi

Yığının nemini elimle kontrol ediyorum: bir tutam alıp sıktığımda avucumda dağılmadan durmalı ama parmaklarımın arasından su akmamalı. Sıkılmış sünger kıvamı diye tarif ediliyor, gerçekten iyi bir benzetme.

Havalandırmayı haftada bir, uzun saplı küçük bir çapa ya da eski bir sopayla karıştırarak yapıyorum. Karıştırdığım günün ertesinde kabın içinde belirgin bir ısınma oluyor; elinizi soktuğunuzda ılık hissetmek her şeyin yolunda gittiğinin en güzel işareti.

Balkon koşullarında olgunlaşma bende ortalama 3-5 ay sürüyor; yazın daha hızlı, kışın neredeyse duruyor. Bitti demek için tek ölçütüm var: içine ne attığımı artık tanıyamıyorsam hazır. Koyu kahverengi, ufalanan, kokusu yağmur sonrası toprağı andıran bir malzeme çıkıyor.

Kompostu Üst Toprağa Dönüştürmek

Kompost tek başına ekim toprağı değil. Çok besleyici ve çok su tutuyor; saf haline fide dikerseniz kökler boğulabilir. Ben onu bir zenginleştirici olarak görüyorum, ana malzeme olarak değil.

Saksılar için kullandığım harman

Yıllar içinde şu orana oturdum ve sebze saksılarında sorun yaşamıyorum:

• 4 ölçek bahçe toprağı ya da kaliteli torf esaslı hazır toprak
• 2 ölçek olgun kompost
• 1 ölçek perlit veya iri kum (drenaj için)
• 1 ölçek elenmiş hindistan cevizi torfu (nemi dengeliyor)

Karışımı geniş bir leğende, elimle nemlendirerek hazırlıyorum. Tozlu ve kuru halde saksıya doldurmak yerine hafif nemli koymak, ilk sulamada suyun kenarlardan akıp gitmesini engelliyor. Toprak seçiminde nelere dikkat edileceğini ayrıntılı anlattığım sayfayla birlikte okursanız, hangi bileşenin ne işe yaradığı daha net oturur.

Yorulmuş saksı toprağını yenilemek

Sezon sonunda saksıları boşaltmıyorum. Üstteki 5-6 santimi alıp bir kürek dolusu kompostla karıştırıyor, sonra geri döküyorum. Sıkışmış kısımları küçük bir dirgenle gevşetiyorum. İki-üç sezon böyle devam eden saksılarda toprağın rengi koyulaşıyor, su artık yüzeyde birikmeden içine çekiliyor. Bu, organik maddenin toprak yapısını iyileştirdiğinin gözle görülür