Evde Yapılan Organik Bitki Besini Tarifleri

Balkonumdaki ilk domates saksısını kurduğum yaz, marketten aldığım sıvı besin bitmişti ve akşam saat ondan sonra hiçbir yer açık değildi. Mutfakta duran muz kabuklarına bakıp "bunlardan bir şey çıkar mı acaba" diye düşündüğüm o an, benim için epey uzun bir denemeler dönemi başlattı. Aradan geçen mevsimlerde onlarca karışım denedim; bazıları kokudan balkona çıkamaz hale getirdi beni, bazıları gerçekten işe yaradı. Aşağıda anlatacağım tarifler, elemeden geçip kalanlar.

Baştan bir şeyi söyleyeyim: evde hazırladığınız hiçbir karışım, kötü bir toprağı kurtarmaz. Saksı harcınız sıkışmışsa, drenaj yoksa, bitki suyu tutamıyorsa besin eklemek yarayı kapatmaz. Bu yüzden toprak seçimi ve üst toprak hazırlığı konularını bir kez okumanızı, ondan sonra beslemeye geçmenizi öneririm. Besin, sağlam bir temelin üstüne konan şeydir.

Mutfak Artıklarından Hazırladığım Sıvı Besinler

Sıvı karışımları seviyorum çünkü etkileri hızlı görülüyor. Katı gübreler toprakta yavaş yavaş çözünürken, sıvı besin kökten birkaç gün içinde alınıyor. Özellikle çiçeklenme dönemine giren biber, domates ve fesleğende farkı gözle görüyorum.

Muz Kabuğu Suyu (Potasyum İçin)

En basit organik gübre tarifi budur diyebilirim. 2-3 muz kabuğunu parçalayıp bir litre suya atıyorum, ağzı kapalı bir kavanozda 3 gün bekletiyorum. Su hafif kahverengiye döndüğünde kabukları çıkarıp suyu 1'e 3 oranında sulandırıyorum. Kabukları da çöpe atmıyorum, ufalayıp saksının üst toprağına gömüyorum.

Potasyum, bitkinin meyve tutmasında ve çiçek kalitesinde doğrudan rol oynuyor. Domateslerimin çiçek dökme sorunu, bu suyu iki haftada bir vermeye başladıktan sonra belirgin şekilde azaldı. Yalnız dikkat: üç günden fazla beklerseniz mayalanma başlıyor ve koku dayanılmaz oluyor. Bunu bir kez öğrendim, bir daha unutmadım.

Yumurta Kabuğu Sirkeli Kalsiyum Çözeltisi

Yumurta kabuklarını topluyorum, iyice yıkayıp kurutuyorum, sonra havanda toz haline getiriyorum. Bir çay bardağı tozu, yarım bardak elma sirkesiyle karıştırıyorum. Köpürme durduğunda (yaklaşık bir gün) karışım hazır. Bir yemek kaşığını 1 litre suya katıp kullanıyorum.

Domates ve biberde görülen çiçek burnu çürüklüğü, çoğunlukla kalsiyum alımıyla ilgilidir. Bu çözelti benim için düzenli bir önlem haline geldi. Ayda bir kez veriyorum, daha sık değil; aşırısı toprağın pH dengesini bozabiliyor.

Kahve Telvesi Demlemesi

Sabah kahvemin telvesini bir kaseye biriktiriyorum. İki yemek kaşığı telveyi bir litre suda bir gece bekletip süzüyorum. Hafif azot kaynağı olarak, özellikle yapraklı yeşillikler ve fesleğen için ideal. Kuru telveyi doğrudan toprağa dökmek yerine demlemesini kullanmamın sebebi, kurunun yüzeyde küflenip su geçirmez bir tabaka oluşturması. Bunu ilk yılımda öğrendim, marul saksılarım su almaz oldu.

Katı Karışımlar ve Uzun Vadeli Besleme

Sıvılar hızlıdır ama kalıcı değildir. Toprağın yapısını iyileştirmek, mikroorganizma hayatını canlandırmak için katı karışımlara ihtiyaç var. Bunlar mevsim başında veya saksı değişiminde işe yarıyor.

Mutfak Kompostu — Küçük Ölçekte

Balkonda kompost yapılamayacağını sananlardandım. Kapaklı, havalandırma delikleri açılmış 20 litrelik bir kova ile bu işin pekâlâ olduğunu gördüm. Kuralım basit: bir kat yeşil malzeme (sebze kabukları, çay posası), bir kat kahverengi malzeme (kuru yaprak, karton parçaları, talaş). Et, süt ürünü, yağlı artık kesinlikle girmiyor. Haftada bir karıştırıyorum, çok kuruysa bir bardak su serpiyorum.

İki-üç ayda toprak kokan, koyu renkli bir malzeme çıkıyor. Bunu saksı harcına hacimce beşte bir oranında karıştırıyorum. Fazlası bitkiyi yakmaz ama toprağı fazla su tutar hale getirir.

Kuru Karışım: Odun Külü ve Kemik Tozu Alternatifi

Şömine veya mangal külü, potasyum ve kalsiyum açısından zengin. Ancak alkali bir malzeme, yani toprağın pH'ını yükseltiyor. Ben yalnızca sonbaharda, meyve veren bitkilerin dibine bir tatlı kaşığı kadar serpiyorum. Yaban mersini gibi asit seven bitkilere ise hiç vermiyorum.

Kemik tozu yerine yumurta kabuğu tozunu tercih ediyorum; kokusuz ve evde bedava. Toprağa karıştırdığınızda yavaş çözünüyor, bir sezon boyunca kalsiyum salıyor.

Uygulama Sıklığı — Benim Takvimim

Bu takvim, benim balkonumun koşullarına göre oturdu. Sizin ışık durumunuz farklıysa, bitki daha yavaş büyüyorsa sıklığı azaltın. Az ışık alan bir bitkiye bol besin vermek, işe yaramadığı gibi kök yakabiliyor.

Son Birkaç Not

Hazırladığınız her karışımı ilk kez tek bir saksıda deneyin. Bir hafta bekleyin, yaprak uçlarında sararma veya kuruma var mı bakın. Yoksa diğerlerine geçin. Ben bu alışkanlığı edinmeden önce, bir kerede altı saksılık fesleğenimi fazla azotlu bir kar